موفقیت دانشمندان برای توسعه درمان‌ یک بیماری خودایمنی نادر مغزی

یک مطالعه جدید که توسط دانشمندان دانشگاه علوم بهداشت اورگن (OHSU) انجام و در نشریه سایِنس اَدوَنسِز/ Science Advances منتشر شده است، گامی مهم به سوی یافتنِ درمانی برای یک بیماری نادر و ویرانگر خودایمنی برداشته است.

با کمک های خود بیماران را حمایت کنید

این بیماری که انسفالیت ضد گیرنده NMDA نام دارد، زمانی رخ می‌دهد که سیستم ایمنی بدن به اشتباه به گیرنده‌های NMDA در مغز حمله می‌کند. این گیرنده‌ها پروتئین‌هایی حیاتی برای یادگیری، حافظه و ارتباطات طبیعی عصبی هستند.

حمله آنتی‌بادی‌های خودایمنی به این گیرنده‌ها می‌تواند منجر به بروز علائم شدید و خطرناکی مانند تغییرات ناگهانی در رفتار و شناخت، از دست‌دادن حافظه، تشنج و در مواردی حتی مرگ شود.

این بیماری که پس از انتشار کتاب و فیلم Brain on Fire/ مغز در آتش شناخته شد، سالانه حدود یک نفر از هر یک میلیون نفر، عمدتاً جوانان ۲۰ تا ۳۰ ساله، را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

نقطه عطف این پژوهش چیست؟

گروه پژوهشی به سرپرستی پروفسور اریک گوو (Eric Gouaux) و با هدایت دکتر جونهو کیم (Junhoe Kim)، برای اولین‌بار موفق شدند دقیقاً مشخص کنند که آنتی‌بادی‌های مهاجم به کدام نقطه از گیرنده NMDA متصل می‌شوند. آن‌ها با استفاده از تصویربرداری پیشرفته کرایوالکترون میکروسکوپی (Cryo-EM) در مرکز تصویربرداری کرایوالکترونی شمال غرب اقیانوس آرام (PNCC)، دریافتند که تقریباً همه آنتی‌بادی‌ها به یک ناحیه خاص روی زیرواحدِ این گیرنده متصل می‌شوند.

نکته بسیار قابل توجه، همخوانی کاملِ نقطه اتصال شناسایی‌شده در مدل حیوانی (موش)، که با دقت بالا شرایط بیماری در انسان را تقلید می‌کند، با نقاط اتصال آنتی‌بادی‌های به‌دست‌آمده از بیماران انسانی بود. این همپوشانی دقیق، نه‌تنها اعتبار و قابلیت اطمینان بالای مدل حیوانی را تأیید می‌کند، بلکه این ناحیه خاص را به عنوان یک نقطه کانونی حیاتی در بیماری معرفی می‌نماید که هدفی بسیار امیدوارکننده برای توسعه داروهای آتی خواهد بود.

چرا این کشف مهم است؟

درمان‌های فعلی این بیماری عمدتاً بر سرکوب گسترده سیستم ایمنی بدن تکیه دارند که همیشه مؤثر نیستند و بیماران ممکن است دچار عود بیماری شوند. این کشف مسیر را برای طراحی داروها یا درمان‌های بسیار هدفمندتری هموار می‌سازد که به طور خاص همان نقطه اتصال را مسدود و از حمله آنتی‌بادی‌ها به گیرنده‌ها جلوگیری می‌کنند. علاوه بر این، این یافته می‌تواند در نهایت به توسعه یک آزمایش خون برای تشخیص سریع‌تر و دقیق‌تر بیماری منجر شود، زمانی که درمان‌ها احتمال موفقیت بسیار بیشتری دارند.

به گفته پژوهشگران، این مطالعه پنجره‌ای جدید به روی درک سازوکار این بیماری گشوده و امید تازه‌ای برای بیماران و خانواده‌هایشان به ارمغان آورده است.